به نظر علماى شيعه ، قضاى الهى و مشيت و ارادهء او بر دو گونه است . قضا و ارادهء حتمى ، و قضا و ارادهء مشروط . قضا و اردهء حتمى قابل تغيير و دگرگونى نيست و به تعبير ديگر ، « علت تامّه » است ، امّا قضاى مشروط با وجود يا عدم شرطش دگرگون مىشود ، و به تعبير ديگر ، مقتضى يا « علت ناقصه » است . مسائل مربوط به شفاعت و تأثير دعا و انفاق فى سبيل الله و صلهء رحم و توبه و مانند اين ها همه به قضاى مشروط باز مى گردد ، كه اگر نباشد ، تمام درها به روى انسان ها بسته مىشود و همگى در بن بست جبر قرار مى گيرند . به عبارت ديگر ، بعضى از مسائل در « لوح محفوظ » ثبت است كه قابل دگرگونى نيست و بعضى ديگر در لوح « محو و اثبات » قرار دارد . سعادت و شقاوت ما از قسم دوم است و به اعمال ما و تصميم و ارادهء ما بستگى دارد ، و اراده و مشيت الهى نيز در اين جا بر طبق كوشش ما و بر طبق اعمالى است كه انجام مى دهيم . حقيقت بداء اين است ( دقت كنيد ) . توضيح بيشتر در اين زمينه را در كتاب آيين ما مطالعه فرماييد .